Profilaktyka, profilaktyka, profilaktyka – nie odkładajcie zdrowia na później

Bartłomiej Rodak, 29‑letni rozgrywający Team Plast Koszykarski Klub Oleśnica, od lat jest jednym z filarów drużyny grającej w 2 lidze mężczyzn PZKosz. Na boisku odpowiada za tempo i organizację akcji, a jako skuteczny strzelec ma w swoim dorobku dwucyfrowe zdobycze punktowe, ze średnią ponad 15 punktów na mecz w sezonie 2022/2023. Oprócz punktów dostarcza drużynie asysty, zbiórki i przechwyty, co czyni go wszechstronnym graczem. Kibice pamiętają jego bohaterskie występy, gdy przełamywał złe passy zespołu i prowadził kolegów do zwycięstw. We wrześniu jednak życie sportowca wywróciło się do góry nogami – usłyszał diagnozę nowotworu. Dziś, po operacji i powrocie do treningów, dzieli się swoją historią w ramach akcji Movember, zachęcającej mężczyzn do badania.

Jako utalentowany sportowiec i zawodnik oleśnickiego Klubu Koszykarskiego jesteś idolem wielu młodych fanów basketu. Pytali o Ciebie podczas kilku pierwszych meczów, kiedy byłeś obecny na trybunach i ławce, a nie na parkiecie. Co było tego powodem?

Bartłomiej Rodak: Na początku września został zdiagnozowany u mnie nowotwór jądra. Musiałem zawiesić moje przygotowania do sezonu i w pełni skupić się na zdrowiu.

Jak wyglądał moment, w którym dowiedziałeś się o diagnozie? Co wtedy czułeś i jak zareagowałeś? Kto lub co okazało się wtedy dla Ciebie największym wsparciem?

Bartłomiej Rodak: Niby nic wielkiego – coś tam pobolewało, ale bez przesady. Myślałem, że to efekt uderzenia podczas jednego z meczów, że samo przejdzie. Skupiłem się na przygotowaniach do ślubu, potem wakacje… i tak czas mijał. Chyba jestem idealnym przykładem, jak nie postępować.

Aż w końcu poszedłem do lekarza. Zwykły dzień – po pracy, przed treningiem. Nagle dostałem strzał: „Ma Pan raka”. Nie wiedziałem, co powiedzieć. Lekarz niby wszystko wyjaśnił, ale po powrocie do domu musiałem spojrzeć w oczy żonie, która zapytała, jak przebiegła wizyta – a ja sam niewiele pamiętałem z rozmowy. Poinformowałem najbliższych i od tego momentu wspólnie zaczęliśmy szukać najszybszej drogi do wyzdrowienia. Najtrudniejszy był dla mnie początek – powiedzenie rodzinie o chorobie i poczucie całkowitej niewiedzy, co dalej. Z czasem jednak ta bezradność przerodziła się w motywację. Podszedłem do sytuacji tak, jak nauczył mnie sport: liczy się cel, a nie droga. A celem od początku było jedno – odzyskać zdrowie, choć ścieżka do niego była jeszcze nieznana. 

Listopad jest międzynarodowym miesiącem świadomości zdrowotnej ze szczególnym naciskiem na profilaktykę chorób nowotworowych oraz dbałości o zdrowie psychiczne. Jak Twoim zdaniem te dwa obszary łączą się u mężczyzn i u sportowców? 

Bartłomiej Rodak: Przede wszystkim zdrowie psychiczne przekłada się na zdrowie fizyczne i na odwrót. Z problemami ciężko jest zmotywować się do treningu i dobrze go przepracować, a mając dolegliwość czy kontuzję – ciężko pozytywnie nastrajać się na każdy dzień. Szczególnie że przed każdym sportowcem ciągle stoi wyzwanie bycia lepszym od przeciwnika. Kluczowe jest więc nastawienie, by każda porażka motywowała, inspirowała i zmuszała do refleksji. Ważne jest rozpoznawanie i nazywanie swoich emocji. Szczególnie dzieci i młodzież – które dopiero budują swoją świadomość i mentalność – są narażone na niezrozumienie tego, co czują i jak to wpływa na ich zdrowie. Poznanie tego, co dzieje się w mojej głowie, jest kluczowe do radzenia sobie z trudnościami – nie tylko sportowymi, ale przede wszystkim życiowymi. Rozmowa, dzielenie się swoimi problemami z najbliższymi, a w razie potrzeby skorzystanie z usług psychologów – to podstawa. 

Jakie są Twoje sposoby dbania o zdrowie? 

Bartłomiej Rodak: Odpowiem cytatem z filmu Chłopaki nie płaczą: „Wystarczy, że odpowiesz sobie bardzo, ale to bardzo ważne pytanie: co lubię w życiu robić? A potem zacznij to robić.” W moim przypadku jest to sport. Efekty fizyczne są oczywiste, ale to, jak czuję się psychicznie po treningu, to coś wspaniałego. Już sama obecność w grupie kolegów z drużyny wywołuje rozmowy, żarty i historie, które pomagają mi przetrwać jesienno‑zimową aurę. Nawet gdy jest ciemno, zimno, późno, a ja jestem zmęczony całym dniem: wstaję i jadę na trening. A wychodząc z hali, czuję nie tylko przypływ energii, ale i dystans do codziennych problemów, które przestają wydawać się tak duże.

Filarem zdrowia są też dla mnie relacje z bliskimi – szczególnie z żoną, która jest moją motywacją i codzienną dawką lekarstwa na wszelkie dolegliwości. Dzięki niej nasz dom to bezpieczne schronienie. Jestem tym szczęśliwcem, który może dzielić się ze swoją żoną wszystkim (no, może poza chodzeniem po górach – wybacz, kochanie!). Lubimy rozmawiać na różne tematy, jeździć na spacery z psem i spędzać czas w gronie przyjaciół. Ważni są dla mnie także rodzice, rodzeństwo i przyjaciele, czyli grono osób, do których mogę zadzwonić o każdej porze. Chciałbym zwrócić się teraz do najmłodszych, u których przyjaźnie dopiero się kształtują i nie zawsze łatwo jest rozmawiać o wszystkim. Pamiętajcie, że rodzice to nie tylko ci starsi, którzy wymagają nauki czy proszą o sprzątanie w domu. To przede wszystkim Wasi najbliżsi przyjaciele – osoby, które kochają Was bezwarunkowo. Czasami trudno się przełamać, by powiedzieć im o swoich problemach, ale z wiekiem człowiek coraz bardziej uświadamia sobie, że rodzice są nie tylko od nakazów i zakazów, lecz także od dobrego słowa, rady i wsparcia. Oni sami się nie domyślą, jeśli macie jakiś problem i potrzebujecie pomocy – trzeba zrobić ten najtrudniejszy krok i po prostu zacząć rozmowę.

Jakie zjawiska cywilizacyjne obserwujesz, które negatywnie wpływają na rozwój i zdrowie młodych mężczyzn? 

Bartłomiej Rodak: Nie czuję się ekspertem, ale z obserwacji widzę, jak ogromny wpływ ma Internet i media społecznościowe. Młodzi od najmłodszych lat bombardowani są obrazami idealnego życia: bogactwa, luksusowych samochodów, apartamentów, ciał bez skazy. To tworzy presję i poczucie, że jeśli tego nie masz, jesteś nieudacznikiem. My, dorośli, wiemy, że to wydmuszki. Za sukcesem stoją lata pracy, wyrzeczeń i często ogromne koszty zdrowotne czy rodzinne. Młodzi jednak widzą tylko efekt końcowy, bez kontekstu. To rodzi frustrację i poczucie beznadziei. 

Dlatego ogromnym obowiązkiem rodziców i szkoły jest tłumaczenie, że to, co oglądają w Internecie, w większości nie jest prawdziwym życiem. Nie oznacza to, że nie można osiągnąć pięknych rzeczy – ale wymaga to czasu, pracy i cierpliwości. 

Czy powrót na parkiet miał dla Ciebie szczególne znaczenie? Jakie emocje towarzyszyły Ci podczas pierwszego treningu lub meczu?

Bartłomiej Rodak: Oczywiście, że miał. To było symboliczne zakończenie pewnego etapu. Strasznie się stresowałem – czy coś mnie zaboli, czy będę miał blokadę w głowie.

Chciałbym podziękować kibicom, którzy bili mi brawo, gdy wchodziłem na boisko. To była mieszanka ekscytacji, poczucia wsparcia, szczęścia i spokoju. Przyjęliście mnie z takim ciepłem, że poczułem, iż wszystko będzie dobrze.

Mecz był zacięty przez 40 minut i zakończył się naszym zwycięstwem. Po ostatnim gwizdku doszło wzruszenie – byłem tam, gdzie w dniu diagnozy marzyłem, żeby znowu móc być. Dziękuję!

W listopadzie, w ramach globalnej akcji Movember (Wąsopad), częściej rozmawiamy o zdrowiu fizycznym i psychicznym mężczyzn. Co chciałbyś przekazać innym zawodnikom, kibicom – szczególnie młodym – w kontekście profilaktyki zdrowotnej?

Bartłomiej Rodak: Profilaktyka, profilaktyka, profilaktyka. Gdy zaczyna boleć, to może być już za późno. Kobiety – nie odkładajcie badań na później. Mężczyźni – wy też macie swoje rzeczy do sprawdzania.

W Polsce rocznie diagnozuje się około 90 tys. nowotworów złośliwych rocznie, a u kobiet około 91,5 tys. rocznie. Statystyka jest okrutna. Na mnie też przecież nie miało trafić – 29 lat, aktywny tryb życia, przygotowania do sezonu, urlop… a jednak. Tylko regularne badania mogą wykryć chorobę zawczasu. Znajdźcie godzinę i umówcie się do specjalisty. Choroby nie interesuje, że macie zawalony tydzień.

Serdecznie dziękujemy za wywiad i życzymy dużo zdrowia!